2023-02-01
Sztuka fantastyczna to współczesny nurt artystyczny, w którym twórcy poprzez surrealne, mitologiczne i nierealne obrazy przesuwają granice rzeczywistości, inspirując się m.in. literaturą fantasy, podświadomością i folklorem — i choć historycznie bywała traktowana jako „niższa”, dziś zdobywa uznanie kolekcjonerów i widzów.
Fantastyka to gatunek, który można znaleźć również w malarstwie. Termin ten odnosi się najczęściej do sztuki najnowszej, powstałej po roku 2000. Artyści sztuki fantastycznej inspirują się często literaturą fantasy, groteską, podświadomością, stanem marzeń sennych oraz bajkowym światem baśni.
Gatunek fantastyki dzieli się na zazwyczaj na science fiction, inspirujące się technologią oraz fantasy, czerpiące z mitologii i folkloru. W sztuce często występuje również realizm magiczny, odwołujący się do wyobrażeń tego co niezwykłe, zadziwiające. Realizm magiczny rezygnuje z mimetyzmu, zacierając granicę między tym co realne, a fantastyczne. Sztuka tego rodzaju ma znamiona surrealizmu, nadrzeczywistości, którą w swojej artystycznej wizji kreuje autor lub autorka.
Fantasy to różnorodny nurt sztuki, który inspiruje się tym, co nadnaturalne. Mitologią, legendami, folklorem, postępem naukowym i technologicznym, futuryzmem, utopią lub antyutopią. Baśniowe obrazowanie, symbolizm, surrealizm – to tylko niektóre z elementów, które zachwycają miłośników fantasy w sztuce, których grono powiększa się z każdym rokiem. Kolekcjonerzy sztuki dawniej sztukę fantastyczną postrzegali często w kategoriach sztuki „niższej”, obecnie inwestując kapitał w post apokaliptyczne pejzaże.
Cudowność fantastycznego świata tworzy często element absurdu, nonsensu – czegoś, co nie jest możliwe w realnym świecie. Zjawiska nadnaturalne, romantyzm, gotyckość, ale także bajkowość, marzenia senne, nieracjonalność. Świat sztuki fantastycznej to za granicą Richard Dadd, Salvador Dali i René Magritte, a w Polsce Jacek Szynkarczuk, Tomasz Sętowski, Jarosław Jaśnikowski, Rafał Olbiński i Jacek Yerka. Obrazy tych twórców tworzą niespotykaną atmosferę, wywołują intensywne emocje oraz inspirują do niecodziennego przeżywania rzeczywistości.
Sztuka fantastyczna to szeroki nurt w sztukach wizualnych, w którym artyści przedstawiają nierealne, mistyczne lub mitologiczne tematy, łącząc elementy realistycznej techniki ze światami wyobrażonymi. Ten rodzaj sztuki obecny był w różnych epokach historii i pojawia się w wielu stylach malarskich.
Choć terminy te bywają używane zamiennie, „fantastic art” to szeroka kategoria historyczna obejmująca prace z elementami nadnaturalnymi w dowolnym stylu, a „fantasy art” często dotyczy nowszej, bardziej komercyjnej odmiany z mocnym związkiem z literaturą i grami fantasy. Granice między nimi bywają jednak rozmyte.
Twórcy często inspirują się mitologią, folklorem, literaturą fantasy i science fiction, snami, podświadomością, a także surrealizmem i realizmem magicznym — czyli łączeniem realistycznej techniki z nadnaturalnymi treściami.
Tak — w wielu miastach organizowane są wystawy i muzea dedykowane temu gatunkowi. Przykładem jest Muzeum Sztuki Fantastycznej w Warszawie, gdzie można zobaczyć prace mistrzów nurtu, które często balansują między realizmem a fantazją.
Sztuka fantastyczna poszerza granice wyobraźni, łącząc technikę z kreatywnym spojrzeniem na rzeczywistość i nierealność. Pomaga eksplorować idee, których nie da się przedstawić tylko poprzez realistyczne obrazy — przez co zyskuje coraz większe uznanie kolekcjonerów i galerii sztuki współczesnej.